ວັນຈັນ ທີ 29 ພະຈິກ 2021

ປະຊາຊົນ ແລະ ພົນລະເມືອງ: ຄືກັນ ຫຼື ຕ່າງກັນ?

ປະຊາຊົນ ແລະ ພົນລະເມືອງ: ຄືກັນ ຫຼື ຕ່າງກັນ?
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ສໍານັກຂ່າວຣອຍເຕີ ລາຍງານໃນວັນທີ 8 ສິງຫາ 2019 ວ່າ ລັດຖະບານຂອງປະເທດແຊັກບີ ໄດ້ຕົກລົງມອບສັນຊາດແຊັກບີໃຫ້ແກ່ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ແຫ່ງ ຣາຊະອານາຈັກໄທ. ເນື້ອໃນຂອງຂ່າວປາກົດຄໍາວ່າ "Citizenship" ຊຶ່ງແປເປັນພາສາລາວວ່າ "ຄວາມເປັນພົນລະເມືອງ" ແລະ ໂດຍສ່ວນຕົວແລ້ວ ຜູ້ຂຽນ ເຫັນວ່າ ຄໍາດັ່ງກ່າວ ອາດຈະຍັງມີຄວາມສັບສົນກັບຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ຈຶ່ງຂໍຍົກເອົາຄວາມແຕກຕ່າງບາງອັນ ລະຫວ່າງ "ປະຊາຊົນ" ແລະ "ພົນລະເມືອງ" ມາແລກປ່ຽນກັບຜູ້ອ່ານ. 

"ປະຊາຊົນ" ແລະ "ພົນລະເມືອງ" ເປັນສອງຄໍາທີ່ຖືກນໍາໃຊ້ໃນ ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ຊຶ່ງຄົນລາວເກືອບທຸກຄົນ ຮັບຮູ້ ແລະ ເຂົ້າໃຈ ທັງສອງຄໍາດັ່ງກ່າວເປັນຢ່າງດີ. ແຕ່ຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງທັງສອງຄໍາ ໃນທາງພາສາສາດ, ລັດຖະສາດ ແລະ ນິຕິສາດ ລວມທັງປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງສອງຄໍາດັ່ງກ່າວ ຍັງມີປະເດັນໃຫ້ຄົ້ນຄວ້າ, ພິຈາລະນາ ເນື່ອງຈາກວ່າສອງຄຳດັ່ງກ່າວ ແມ່ນ ແປມາຈາກພາສາຕ່າງປະເທດ ເປັນຕົ້ນ ພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາຝຣັ່ງ. 

ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ມີຄວາມໝາຍກົງກັບຄໍາວ່າ "People" ໃນພາສາອັງກິດ ແລະ ອາດຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນມາຈາກປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ ເນື່ອງມາຈາກສຸນທອນພົດ (Gettysburg Address) ຂອງປະທານາທິບໍດີ ອາບຣາຮາມ ລິນຄອນ (Abraham Lincoln)  ຊຶ່ງໄດ້ໃຫ້ນິຍາມຂອງລັດຖະບານເອົາໄວ້ວ່າ "The Government of the people, by the people, for the people¾ລັດຖະບານຂອງປະຊາຊົນ, ໂດຍປະຊາຊົນ, ເພື່ອປະຊາຊົນ". ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ໃນພາສາລາວ ເປັນຄໍານາມພະຫຸພົດ ແລະ ປະກອບດ້ວຍສອງຄໍາ ຄື "ປະຊາ" ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ໝູ່ຄົນ, ກຸ່ມຄົນ ແລະ ຄໍາວ່າ "ຊົນ" ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ຄົນ, ສະນັ້ນ ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ໝາຍເຖິງ ຄົນທີ່ເກີດ ແລະ/ຫຼື ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ໃນປະເທດໃດໜຶ່ງ. 

ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ກໍາເນີດຂຶ້ນຄັ້ງທໍາອິດໃນເຫດການການປະຕິວັດຝຣັ່ງ ໃນປີ 1789 ຊຶ່ງຄົນຝຣັ່ງໄດ້ພາກັນລຸກຮືຂຶ້ນ ເພື່ອຕໍ່ຕ້ານລະບອບການປົກຄອງຂອງເຈົ້າຊີວິດຫຼຸຍທີ XVI ແລະ ລົບລ້າງລະບົບຊົນຊັ້ນຕ່າງໆ ໃນເວລານັ້ນ ເປັນຕົ້ນ ສະມາຊິກຂອງຣາຊະວົງ, ຂຸນນາງ, ນັກບວດ, ຊາວນາ. ການປະຕິວັດໃນຄັ້ງນີ້ ໄດ້ປະກາດຄວາມສະເໝີພາບຂອງຄົນຝຣັ່ງທຸກຄົນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ບັນດາຄໍາເອີ້ນນໍາໜ້າ "Monsieur/ທ່ານຊາຍ", "Madame¾ທ່ານຍິງ" ໄດ້ຖືກຍົກເລີກ ແລະ ການທັກທາຍກັນໃຫ້ໃຊ້ຄໍາວ່າ "Citoyen ຫຼື Citoyenne/ພົນລະເມືອງ" ແທນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນການທັກທາຍລະຫວ່າງຊົນຊັ້ນໃດກໍຕາມ. ພາຍຫຼັງມາ ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປສູ່ປະເທດອັງກິດ ແຕ່ປະເທດອັງກິດ ບໍ່ນິຍົມໃຊ້ຄໍາດັ່ງກ່າວ ແລະ ໄດ້ໃຊ້ຄໍາວ່າ "Commoner¾ສາມັນຊົນ" ແທນ ເພາະມີຄວາມສຸພາບຫຼາຍກວ່າ. ໃນໄລຍະຕໍ່ມາ ຈັກກະພັດນາໂປລີອົງ (Napoleon Bonaparte) ໄດ້ໃຊ້ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເພື່ອຍ້ອງຍໍສັນລະເສີນ, ເຊີດຊູ ແລະ ເປັນກໍາລັງໃຈໃຫ້ແກ່ທະຫານ ຊຶ່ງທະຫານສ່ວນຫຼາຍເປັນຄົນທຸກຍາກ ເຮັດໃຫ້ກອງທັບພົນລະເມືອງຝຣັ່ງ ມີກໍາລັງໃຈ ແລະ ຄິດວ່າເປັນກອງທັບຂອງຄົນຝຣັ່ງທັງໝົດ ບໍ່ແມ່ນກອງທັບຂອງເຈົ້າຊີວິດຄືແຕ່ເກົ່າ.  

ໃນ Black’s Law Dictionary ໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄໍາວ່າ "Citizen" ເອົາໄວ້ວ່າ  ໝາຍເຖິງ "ສະມາຊິກຂອງ ເມືອງ ຫຼື ສັງຄົມໃດໜຶ່ງ ຊຶ່ງສາມາດນໍາໃຊ້ສິດ ແລະ ມີອະພິສິດ ພາຍໃຕ້ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ການປົກຄອງຂອງ ເມືອງ ຫຼື ສັງຄົມນັ້ນໆ ລວມທັງການມີໜ້າທີ່ ທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດ. ພົນລະເມືອງ ແມ່ນ ສະມາຊິກຂອງປະຊາຄົມໃດໜຶ່ງ ທີ່ມີເປົ້າໝາຍຮ່ວມກັນ, ມີສາຍກ່ຽວພັນ ຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ ເພື່ອສົ່ງເສີມການມີສະຫວັດດີການທົ່ວໄປ ລວມທັງການມີກໍາມະສິດ ສ່ວນຕົວ ແລະ ລວມໝູ່". ສ່ວນ Dictionary of Law ຂອງ P.H. Collin ກໍໄດ້ໃຫ້ຄວາມໝາຍໄວ້ໃກ້ຄຽງກັນວ່າ "ພົນລະເມືອງ ແມ່ນ ບຸກຄົນທີ່ດໍາລົງຊີວິດຢູ່ເມືອງໃດໜຶ່ງ ຫຼື ບຸກຄົນທີ່ມີສັນຊາດຂອງປະເທດທີ່ແນ່ນອນໃດໜຶ່ງ". ສໍາລັບໃນພາສາລາວ ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ປະກອບດ້ວຍສອງຄໍາ ຄື ຄໍາວ່າ "ພາລະ" ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ພາລະກໍາລັງ ແລະ ຄໍາວ່າ "ເມືອງ" ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ບ້ານເມືອງ, ສະນັ້ນ ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ຈຶ່ງໝາຍເຖິງ ກໍາລັງຂອງເມືອງ, ເປັນກໍາລັງໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ເປັນກໍາລັງທາງດ້ານການທະຫານ ຂອງປະເທດ ແລະ ອາດຈະໝາຍເຖິງ ບຸກຄົນທີ່ສາມາດນໍາໃຊ້ສິດ ແລະ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ໃນຖານະເປັນສະມາຊິກຂອງປະເທດນັ້ນໆ.  

ເມື່ອພິຈາລະນາຈາກ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ແລະ ໂຄງສ້າງຂອງຄໍາສັບຕາມຫຼັກການທາງພາສາ ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ໝາຍເຖິງ ຄົນຂອງປະເທດ (ໃນສະໄໝບູຮານ ໝາຍຄວາມລວມເຖິງ ຊະເລີຍສົງຄາມ ແລະ ຂ້າທາດ ຫຼື ໃນປັດຈຸບັນ ກໍກວມເອົາ ຄົນຕ່າງດ້າວ, ຄົນຕ່າງປະເທດ ແລະ ຄົນບໍ່ມີສັນຊາດ), ສ່ວນຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ"   ໝາຍເຖິງ ຄົນທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ໃຫ້ມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ທາງດ້ານກົດໝາຍ ໃນລັດ ຫຼື ປະເທດໃດໜຶ່ງ, ເປັນຄົນທີ່ມີເອກະສານທາງກົດໝາຍ (ສໍາມະໂນຄົວ, ບັດປະຈໍາຕົວ ຫຼື ໜັງສືຜ່ານແດນ ຊຶ່ງເປັນເອກະສານທີ່ຮັບຮອງສະຖານະຄວາມເປັນພົນລະເມືອງ) ທີ່ລັດ ຫຼື ປະເທດດັ່ງກ່າວ ຮັບຮອງວ່າ ມີສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ ຕາມທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ໃນ ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍ. ຄວາມແຕກຕ່າງທີ່ສາມາດເຫັນໄດ້ຊັດເຈນຂອງ ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ແລະ "ພົນລະເມືອງ" ແມ່ນ ຢູ່ທີ່ການນໍາໃຊ້ ຊຶ່ງຈະນໍາໃຊ້ແນວໃດ, ເວລາໃດ, ຮູບແບບໃດ ກໍຂຶ້ນກັບເນື້ອໃນຂອງເລື່ອງນັ້ນໆ ຫຼື ເປັນແຕ່ລະກໍລະນີໄປ. 

ໃນທັດສະນະຂອງຜູ້ຂຽນ ຄໍາວ່າ "ປະຊາຊົນ" ແມ່ນ ນໍາໃຊ້ໂດຍທົ່ວໄປ ແລະ ກວມລວມກວ່າ ແຕ່ມີຄວາມໝາຍທາງດ້ານວິຊາການໜ້ອຍກວ່າ. ສໍາລັບ ຄໍາວ່າ "ພົນລະເມືອງ" ແມ່ນ ເນັ້ນໃສ່ການນໍາໃຊ້ສິດ ແລະ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ ຕາມທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ໃນ ລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍ. ສ່ວນຄວາມແຕກຕ່າງແບບເດັດຂາດຢູ່ບ່ອນໃດນັ້ນ ກໍເປັນເລື່ອງທີ່ຈະຕ້ອງໄດ້ຄົ້ນຄວ້າ, ພິຈາລະນາກັນຕໍ່ໄປ.


ຂຽນໂດຍ: ວິລະວົງ ຍຸບົນພາກ

ອ້າງອິງ: 

  1. ສະຖາບັນວິທະຍາສາດສັງຄົມແຫ່ງຊາດ, ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ, ພິມເທື່ອທີໜຶ່ງ, ໂຮງພິມແຫ່ງລັດ, 2012; 
  2. ດຣ. ທອງຄໍາ ອ່ອນມະນີສອນ, ວັດຈະນານຸກົມພາສາລາວ, ພິມຄັ້ງທີ 2, ໂຮງພິມແພນນີແອັດເວີທາຍຊິງ, 2008; 
  3. ສຸບິນ ພຣະໂກໄຊ, ພົດຈະນານຸກົມລາວ (ສະບັບເຄົ້າເດີມ), 1904; 
  4. Henry Campbell Black, M.A., Black’s Law Dictionary, (Sixth Edition), West Group, 1990; 
  5. P.H. Collin, Dictionary of Law, (Second Edition), Peter Collin Publishing; 
  6. Abraham Lincoln, Gettysburg Address, available at https://americanhistory.si.edu/documentsgallery/exhibitions/document_transcripts/Gettysburg_Address_small.pdf ຄົ້ນຫາວັນທີ 18 ສິງຫາ 2020; 
  7. Reuters, Serbia grants citizenship to Thailand's fugitive ex-PM, available at https://www.reuters.com/article/us-serbia-thailand/serbia-grants-citizenship-to-thailands-fugitive-ex-pm-idUSKCN1UY1SF ຄົ້ນຫາວັນທີ 18 ສິງຫາ 2020.
Advertisement Replay Ad
ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອາທິດ ທີ 4 ພະຈິກ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອາທິດ ທີ 4 ພະຈິກ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອັງຄານ ທີ 26 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອັງຄານ ທີ 26 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ມອບເຄື່ອງບໍລິຈາກມູນຄ່າລວມ 30 ລ້ານກີບໃຫ້ສູນສຸຂະພາບແມ່ ແລະ ເດັກ ປະກອບສ່ວນວຽກງານຕ້ານໂຄວິດ-19

ມອບເຄື່ອງບໍລິຈາກມູນຄ່າລວມ 30 ລ້ານກີບໃຫ້ສູນສຸຂະພາບແມ່ ແລະ ເດັກ ປະກອບສ່ວນວຽກງານຕ້ານໂຄວິດ-19

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ