ວັນອາທິດ ທີ 5 ທັນວາ 2021

8 ສິ່ງທີ່ໜ້າຮູ້ກ່ຽວກັບສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 1

8 ສິ່ງທີ່ໜ້າຮູ້ກ່ຽວກັບສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ 1
S! Muan

ສະໜັບສະໜູນເນື້ອຫາ

ວານ​ນີ້​ (11 ພະຈິກ​) ເປັນ​ມື້​ຄົບ​ຮອບ​ 100 ປີ​ສິ້ນສຸດ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ 1 ສົງຄາມ​ທີ່​ມີ​ທະຫານ ​ແລະ ​ພົນລະເຮືອນ​ເສຍຊີວິດ​ມະຫາ​ສານ​ ແຕ່ຊໍ້າພັດ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ທີ່​ມີຄົນ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ໜ້ອຍ​ກວ່າ​ສົງຄາມ​ອື່ນ​ໆ​.

ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງ​ທີ​ 1 ຫຼື ມະຫາ​ສົງຄາມ​ມັກ​ຖືກ​ຫຼາຍ​ຄົນແນມ​ຂ້າມ​ໄປ​ ແມ່ນແຕ່​ວັດທະນະທຳ​ປັອບ​ກໍ​ເລືອກ​ຈະ​ໄປ​ເຮັດ​ຮູບເງົາ​ກ່ຽວກັບ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 2 ຫຼາຍກວ່າ​ ທັງ​ທີ່​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ເປັນ​ສາ​ເຫດ​ໃຫ້​ມີ​ທະຫານ​ເສຍຊີວິດ​ໃນ​ສ​ະໜາມ​ຮົບ​ກວ່າ​ 9.7 ລ້ານ​ຄົນ​ ແລະ ​ຍັງມີ​ພົນລະເຮືອນ​ເສຍຊີວິດ​ອີກ​ກວ່າ​ 10 ລ້ານ​ຄົນ​ ຈາກ​ນ​ະວັດ​ຕະກຳການ​ໂຈມ​ຕີ​ທາງ​ອາ​ກາດ​, ປືນ​ກົນ​ ແລະ​ອາ​ວຸດ​ເຄ​ມີ​.

ໃນເວລາ 11:00 ໂມງຂອງວັນທີ 11 ພະຈິກ 1918 ຂໍ້ຕົກລົງສະຫງົບເສິກລະຫວ່າງຝ່າຍສຳພັນທະມິດກັບເຢຍລະມັນເລີ່ມມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ ກ່ອນທີ່ຈະມີການລົງນາມສົນທິສັນຍາແວຊາຍ ເພື່ອຢຸດຕິຄັ້ງທີ 1 ຢ່າງເປັນທາງການໃນປີຕໍ່ມາ.

ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງ​ນີ້​ມີ​ຄວາມ​ຊັບ​ຊ້ອນ​ ແລະ​ ມີ​ລາຍ​ລະອຽດ​ທີ່​ໜ້າສົ​ນ​ໃຈ​ຢູ່​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ​ ວອຍ​ຊ໌​ອອນ​ລາຍ ​ໄດ້​ຄັດ​ 8 ສິ່ງ​ໜ້າ​ຮູ້ ​ແລະ ​ຄວາມ​ຮູ້​ທີ່​ຫຼາຍ​ຄົນ​ອາດ​ບໍ່​ຮູ້​ມາ​ກ່ອນ​ກ່ຽວກັບ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ມາໃຫ້ທຸກທ່ານໄດ້ຮູ້ໄປພ້ອມກັນ.

1) ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 (WWI) ຖືກ​ເອີ້ນວ່າ​ ມະຫາ​ສົງຄາມ​ (Great War) ຍ້ອນວ່າ​.​..

ປື້ມ​ First World War for Dummies ອະທິບາຍ​ວ່າ​ "ມະຫາ​ສົງຄາມ​" ເປັນ​ຊື່​ສາ​ມັນຂອງ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ເພາະ​ສົງຄາມ​ຄັ້ງ​ນີ້​ເປັນ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ້ງ​ທີ່​ມີ​ຂະໜາດ​ໃຫຍ່​ ເກີດ​ຂຶ້ນ​ທົ່ວ​ຢຸ​ໂຣບ​ເ​ປັ​ນ​ຄັ້ງ​ທຳອິດນັບ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ຍຸກ​ນະ​ໂປ​ລຽນ​.

ຢ່າງໃດ​ກໍ​ຕາມ​ ຄຳ​ວ່າ​ Great ເອງ​ກໍ​ມີ​ຄວາມໝາຍ​ໃນ​ທາງ​ບວກ​ແຝງ​ຢູ່​ນຳ​ ເພາະ​ຝ່າຍ​ສຳພັນທະມິດ​ເຊື່ອ​ວ່າ​ ພວກ​ເຂົາ​ກຳ​ລັງ​ຕໍ່ສູ້​ກັບ​ລັດ​ທິ​ທະຫານ​ອັນ​ຊົ່ວ​ຮ້າຍ​ຂອງ​ເຢຍລະມັ​ນ.​ ຫຼາຍ​ຄົນ​ຈຶ່ງ​ຄິດວ່າ​ ມະຫາ​ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້​ປຽບ​ເໝືອນ​ກັບ​ສົງຄາມ​ອາ​​ມາ​ເກດ​ອນ​ ເຊິ່ງ​ພະ​ຄຳ​ພີ​​ໄບ​ເບິ້ນ​ລະ​ບຸ​ວ່າ​ສົງຄາມ​ລະຫວ່າງ​ຄວາມ​ດີ​ກັບ​ຄວາມ​ຊົ່ວ​ໃນ​ຍຸກສຸດ​ທ້າຍ​ຂອງ​ໂລກ​.

ເຖິງວ່າຄົນທົ່ວໄປ​ຈະ​ຍັງເອີ້ນ​ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້​ວ່າ​ມະຫາ​ສົງຄາມ​ ເຊິ່ງ​ມີ​ຄວາມໝາຍ​ແຝງ​ວ່າ ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ໃຫຍ່​ທີ່​ຈະ​ຢຸດຕິ​ສົງຄາມ​ທັງໝົດທັງປວງ​ ແຕ່​ຄວາມ​ເຊື່ອ​ເຊັ່ນ​ນັ້ນ​ກໍ​ຫາຍ​ໄປ​ ຫຼັງ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 2 ປະ​ທຸ​ຂຶ້ນ​ມາ​ໃນ​ໄລຍະ​ປີ​ 1930.

2) ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້ກ​າຍ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ເພາະ​ຈັກກະພັດ​ນິຍົມ​

ໃນ​ໄລຍະ​ປີ​ 1914 - 1918, 30 ປະເທດ​ທົ່ວ​ໂລກ​ປະ​ກາດ​ເຮັດ​ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້​ ໂດຍ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ກັບ​ຝ່າຍ​ສຳພັນທະມິດ​ ເຊັ່ນ​: ເຊີ​​ເບຍ,​ ຣັດ​ເຊຍ,​ ຝ​ຣັ່ງ​,​ ອັງ​ກິດ​, ອິ​ຕາ​ລີ,​ ສະຫະລັດ​ ເຮັດ​ສົງຄາມ​ຕໍ່​ຕ້ານ​ຝ່າຍ​ມະຫາ​ອຳນາດ​ກາງ​ປະກອບ​ດ້ວຍ ​ເຢຍລະມັນ,​ ອອສ​ເຕ​ຣຍ​-ຮັງ​ກາ​ຣີ,​ ບັນ​ແກ​ເຣຍ​ ແລະ​ຈັກກະພັດ​ອັອດ​ໂຕ​ມັນ.​

ໄລຍະທຳອິດ​ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້​ເໝືອນ​ຈະ​ເປັນພຽງ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ້ງ​ເລັກນ້ອຍໃນ​ພື້ນ​ທີ່​ຕາເວັນ​ອອກ​ສຽງ​ໃຕ້​ຂອງ​ຢຸ​ໂຣບ​ ແຕ່​ສົງຄາມ​ໄດ້​ຍົກ​ລະດັບ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ການເຮັດ​ສົງຄາມ​ລະຫວ່າງ​ຈັກກະພັດ​ຕ່າງ​ໆ​ ໃນ​ຢຸ​ໂຣບ​ ເມື່ອ​ຈັກກະພັດ​ອັງ​ກ​ິດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ສົງຄາມ​. ຄວາມ​ຮຸນແຮງ​ຈຶ່ງ​ຂະຫຍາຍ​ອອກ​ໄປ​ຍັງ​ພື້ນ​ທີ່​ອື່ນ​ໆ​ນອກ​ເໜືອ​ຈາກ​ຢຸ​ໂຣບ,​ ທັງ​ໃນ​ທະວີບ​ອາ​ຟ​ຣິ​ກາ ​ແລະ ​ຕາເວັນ​ອອກ​ກາງ​ອີກດ້ວຍ.​

3) ຄົນ​ຕາຍ​ມະຫາ​ສານ​ ດ້ວຍ​ການ​ໂຄສະ​ນາຊ​ວນ​ເຊື່ອ​

ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ບໍ່​ແມ່ນ​ຄວາມ​ຕາຍ​ທີ່​ຫຼີກ​ເວັ້ນ​ບໍ່​ໄດ້​ ແຕ່​ຄື​ຜົນ​ຈາກ​ການ​ໂຄສະນາຊວນ​ເຊື່ອ​ໃຫ້​ໄປຮົບ​ເພື່ອ​ຊາດ​ໃນ​ມະຫາ​ສົງຄາມ​ທີ່​ປຽບ​ດັ່ງ​ສົງຄາມ​ລະຫວ່າງ​ຄວາມ​ດີ​ ແລະ ຄວາມ​ຊົ່ວ​ໃນ​ຄັຳພີ​ໄບ​ເບິ້ນ.​ ຜູ້​ຊາຍ​ຫຼາຍກວ່າ​ 65 ລ້ານ​ຄົນ​ຖືກ​ເກນ​ ຫຼື ອາ​ສາ​ໄປຮົບ​ໃນ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1.

ສະໜາມ​ຮົບ​ບໍລິເວນ​ໜ້າ​ດ່ານ​ທາງ​ຕາເວັນ​ຕົກ​ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ມີ​ສະພາບ​ທີ່​ໂຫດ​ຮ້າຍ​ຢ່າງ​ຫຼາຍ​ ເພາະ​ສະໜາມຄູຄອງ​ເປັນ​ຍຸດທະສາດ​ການຮົບ​ທີ່​ເອື້ອ​ປະໂຫຍດ​ໃຫ້​ຝ່າຍ​ຕັ້ງ​ຮັບ​. ຫາກ​ຈະ​ບຸກ​ກໍ​ຕ້ອງ​ສົ່ງ​ທະຫານ​ແລ່ນ​ໄປ​ຢຶດ​ພື້ນ​ທີ່ຄູຄອງຂອງ​ຝ່າຍ​ກົງກັນຂ້າມ​ໃຫ້​ໄດ້​. ໂດຍ​ລະຫວ່າງ​ທາງ​ ຝ່າຍ​ກົງກັນຂ້າມ​ກໍ​ຈະ​ໃຊ້​ປືນ​ໃຫຍ່​ ແລະ ​ປືນ​ກົນຖະຫຼົ່ມ​ຍິງ​. ຫາກ​ແລ່ນ​ຫຼົບ​ກະ​ສຸນ​ໄປ​ເຖິງ​ຂຸມຄອງ​ຂອງ​ຝ່າຍ​ກົງກັນຂ້າມ​ແລ້ວ​ກໍ​ຍັງ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້​ຍາກ​ທີ່​ຈະ​ຢຶດ​ໄດ້​ ເພາະ​ທະຫານ​ທີ່ນລອດ​ຊີວິດ​ມີ​ໜ້ອຍ​ ແລະ​ຝ່າຍ​ຕັ້ງ​ຮັບ​ຍັງ​ສາມາດ​ຮຽກ​ກຳ​ລັງ​ເສີມ​ໄດ້​ງ່າຍ​ກວ່າ​ອີກ​ດ້ວຍ​.

ສົງຄາມ​ເທື່ອ​ນີ້​ຍັງ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ໂຈມ​ຕີ​ພົນລະເຮືອນ​ໃນ​ພື້ນ​ທີ່​ທີ່​ກອງທັບ​ເຂົ້າໄປ​ບຸກ​ຢຶດ​ໄດ້​ ການ​ໂຈມ​ຕີ​ພົນລະເຮືອນ​ໃນ​ພື້ນ​ທີ່​ຍັງ​ເອີ້ນ​ຄະ​ແນນ​ນິຍົມ​ໃຫ້​ກັບ​ປະຊາຊົນ​ໃນ​ປະເທດ​ບ້ານ​ເກີດ​ໄປ​ດ້ວຍ​ ເພາະ​ລັດຖະບານ​ແຕ່​ລະ​ປະເທດ​ພະຍາຍາມ​ໂຄສະນາຊວນ​ເຊື່ອ​ວ່າ​ ປະເທດ​ຝ່າຍ​ກົງກັນຂ້າມ​ເປັນ​ພວກ​ຊົ່ວ​ຮ້າຍ​ກັນ​ໝົດປະເທດ​.

ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ຍັງ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ແຫ່ງ​ການ​ຜະລິດ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ທາງ​ທະຫານ​ ແລະ ​ອາ​ວຸດ​, ການ​ໃຊ້​ເຄື່ອງ​ບິນ​ໂຈມ​ຕີ​ທາງ​ອາ​ກາດ​ເຮັດໃຫ້​ທະຫານ​ ແລະ ​ພົນລະເຮືອນ​ບໍ່​ສາມາດ​ຕອບ​ໂຕ້ກ​ັບ​ໄປ​ເທົ່າໃດ​ ພ້ອມ​ທັງ​ຍັງມີ​ການ​ໃຊ້​ອາ​ວຸດ​ເຄ​ມີ​ຢ່າງ​ແຜ່​ຫຼາຍ​ກ່ອນທີ່ຈະ​ມີສົ​ນ​ທິ​ສັນຍາເກືອດຫ້າມ​ອາ​ວຸດ​ເຄ​ມີ​ເມື່ອຈົບ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ແລະ​ອາ​ວຸດ​ທີ່​ສຳຄັນ​ທີ່ສຸດ​ໃນ​ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ກໍ​ຄື​ປືນ​ກົນ​ ທີ່​ສາມາດ​ຍິງ​ໄດ້​ຢ່າງ​ວ່ອງໄວ​ ບໍ່​ຕ້ອງ​ບັນ​ຈຸ​ລູກ​ກະ​ສຸນ​ທຸກ​ຄັ້ງທີ​ຍິງແລ້ວຄືກັບ​ທີ່​ຜ່ານມາ.​

4) ຊີວິດ​ຫົດ​ຫູ່​ໃນ​ສະໜາມຄູຄອງ​

ສະໜາມຄູຄອງ​ເປັນ​ຂຸມ​ແຄບ​ໆ​ຍາວ​ໆ​ ທີ່​ທະຫານ​ຂຸດ​ໄວ້​ເພື່ອ​ຢູ່​ອາໄສ​ ໂດຍ​ມີ​ການ​ນຳ​ຖົງ​ດິນ​ຖົງ​ຊາຍ​ມາ​ຊ້ອນ​ທັບ​ໄວ້​ ເພື່ອ​ປ້ອງ​ກັນ​ກະສຸນ​ ໂດຍ​ແຕ່​ລະ​ຝ່າຍ​ກໍ​ຈະ​ຂຸດ​ສະໜາມຄູຄອງ​ໄວ້​ຫຼາຍ​ໆ​ຊັ້ນ​ສຳ​ຮອງ​ໄວ້.​ ສ່ວນ​ພື້ນ​ທີ່​ສູນກາງ​ເວັ້ນ​ໄວ້​ເປັນ​ພື້ນ​ທີ່​ສູ້ຮົບ​ທີ່​ທະຫານ​ທັງ​ສອງ​ຝ່າຍ​ຈະ​ແລ່ນ​ຂ້າມ​ໄປ​ໂຈມ​ຕີ​ອີກ​ຝ່າຍ​.

ສະພາບ​ໃນ​ຂຸມຂອງ​ສະໜາມຄູຄອງ​ດິນ​ຕົມ​​ເປື້ອນເປິ​, ສະພາບ​ປຽກຊຸ່ມ​ ເຮັດໃຫ້​ຫຼາຍ​ຄົນ​ເຈັບ​ປ່ວຍ​ຕີນ​ເປື່ອຍ​. ສຸຂະ​ອະນາໄມ​ໃນ​ສະໜາມຄູຄອງ​ຂ້ອນ​ຂ້າງ​ບໍ່ດີ​ ມັກ​ມີ​ໜູ​​ຖ້າ​ລັກ​ກິນສະບຽງ​ອາຫານ​ ແລະ​ກັດ​ເສື້ອ​ຜ້າ​ ລວມທັງ​ກະ​ເປົາ​ພາຍ​ປະຈຳ​ຕົວ​ທະຫານ​ ພ້ອມທັງ​ຍັງ​ເປັນ​ພາ​ຫະ​ນຳ​ພະຍາດ​ອີກ​ດ້ວຍ​ ເຮັດໃຫ້​ມີ​ການ​ນຳ​ໝາ​ມາ​ລ້ຽງ​ເພື່ອ​ຊ່ວຍ​ຈັບ​ໜູ​.

ກິດ​ຈະວັດ​ປະຈຳ​ວັນ​ຂອງ​ທະຫານ​ອັງ​ກ​ິດ​ບໍລິເວນ​ໜ້າ​ດ່ານ​ຈະ​ຕ້ອງ​ລຸກ​ຂຶ້ນ​ມາ​ເຝົ້າ​ລະ​ວັງ​ການ​ໂຈມ​ຕີ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ 5:00 ໂມງເຊົ້າ​. ພໍ​ເຖິງ​ເວລາ​ກິນ​ເຂົ້າ​ທ່ຽງ​ແລ້ວ​ທະຫານ​ຈະ​ຫຼັບ​ໃນ​ຕອນບ່າຍ​ ແລ້ວ​ຕື່ນ​ຂຶ້ນ​ມາ​ເຝົ້າ​ລະວັງ​ການ​ໂຈມ​ຕີ​ໃນ​ຕອນແລງ​ຈົນ​ກວ່າ​ຕາເວັນ​ຈະ​ລັບ​ຂອບ​ຟ້າ​. ສ່ວນ​ໃນ​ຕອນ​ກາງ​ຄືນ​ຈະ​ເປັນ​ເວລາ​ເຮັດວຽກ​ ຍ່າງ​ຕ​ະ​ເວນ​ກວດ​ກາ​ຄວາມ​ຮຽບຮ້ອຍ,​ ຂຸດ​ຄູຄອງ​, ຕິດ​ຕັ້ງ​ລວດ​ໜາມ​ ເປັນ​ຕົ້ນ.​ ສ່ວນເວລາ​ພັກ​ຜ່ອນ​ ຫຼາຍ​ຄົນ​ຈະ​ຫຼິ້ນ​ໄພ້​ ຂຽນ​ຈົດໝາຍ​ຫາ​ຄອບຄົວ ​ຫຼື ຄົນ​ຮັກ​.

5) ຄວາມ​ເຈັບ​ປວດ​ທາງ​ຈິດ​ໃຈ​ສົ່ງ​ຜົນ​ເຖິງ​ຄວາມ​ເຈັບ​ປວດ​ທາງ​ຮ່າງກາຍ​

ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ກອງທັບ​ອັງກິດ​ຍັງມີ​ນະໂຍບາຍ​ແຈກ​ຈ່າຍ​ເຫຼົ້າຣຳ​ (Rum) ໃຫ້​ທະຫານ​ທຸກ​ເຊົ້າ​ ເພື່ອ​ໃຫ້​ຮູ້ສຶກອົບ​ອຸ່ນ​ໃນ​ສະພາບ​ຊຸ່ມຊື້ນ​ໃນ​ສະໜາມຄູຄອງ​. ພ້ອມ​ທັງ​ຍັງ​ເປັນ​ຂວັນ​ກຳ​ລັງ​ໃຈ​ໃຫ້​ທະຫານ​ ເພາະ​ທະຫານ​ໜ້າ​ດ່ານ​ໄດ້​ເຫັນ​ຄວາມ​ຕາຍ​ຂອງ​ເພື່ອນ​ທະຫານ​ນຳກັນ​ຢູ່​ທຸກ​ມື້.​ ຂະນະ​ທີ່​ສະພາບ​ຄວາມ​ເປັນ​ຢູ່​ກໍ​ບໍ່​ດີ​ເທົ່າໃດ​ ແຕ່​ການ​ແຈ​ກເຫຼົ້າຣຳ​ກໍ​ບໍ່​ໄດ້​ຊ່ວຍ​ຫຼາຍ​.

ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ຄວາມ​ເຈັບ​ປ່ວຍ​ທີ່ພົບ​ເຫັນ​ໄດ້​ທົ່ວ​ໄປ​ຄື​ Shell Shock ທີ່​ແປ​ຕົງ​ໂຕ​ວ່າ​ ອາການ​ຕົກ​ໃຈ​ສຽງ​ລະ​ເບີດ​. ແຕ່​ຄວາມໝາຍ​ຂອງ​ຄຳ​ນີ້​ກວມເອົາ​ອາການ​ຜິດ​ປົກກະຕິ​ທາງ​ຮ່າງກາຍ​ທີ່​ບໍ່​ໄດ້​ເກີດ​ຈາກ​ອາການ​ບາດ​ເຈັບ​ຈາກ​ສົງຄາມ​ໂດຍ​ກົງ.​ ມີ​ທະຫານ​ຫຼາຍ​ແສນ​ຄົນທີ່​ກັບ​ຈາກ​ສະໜາມຄູຄອງ​ແລ້ວ​ຕາບອດ,​ ຫູ​ໜວກ,​ ເປັນ​ໃບ້,​ ເປັນ​ອຳມະ​ພາດ​ ຫຼືມີ​ອາການ​ອື່ນ​ໆ​ ທີ່​ແພດ​ບໍ່​ສາມາດ​ຫາ​ຄຳ​ອະທິບາຍ​ຄວາມ​ເສຍ​ຫາຍ​ທາງ​ຮ່າງກາຍ​ໄດ້​.

ທະຫານ​ກວ່າ​​ 80% ທີ່​ມີ​ອາການ​ Shell Shock ຫຼືອາການ​ເຈັບ​ປວດ​ທາງ​ຈິດ​ໃຈ​ຫຼັງ​ພົບ​ເຫດການ​ຮຸນແຮງ​ ບໍ່​ສາມາດ​ກັບ​ໄປ​ສູ້ຮົບ​ໃນ​ສະໜາມຄູຄອງ​ໄດ້​ອີກ​ເລີຍ.​

6) ວັດທະນະທຳ​ບານເຕະ​ອັງກິດ​ດຳລົງ​ຢູ່​ໄດ້​ເພາະ​ຜູ້ຍິງ​ໃນ​ໂຮງງານ​ຜະລິດ​ອາ​ວຸດ​

ໄລຍະ​ທີ່​ຜູ້​ຊາຍ​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ​ອາ​ສາ​ໄປຮົບ​ ໄລຍະ​ນີ້​ເປີດ​ໂອ​ກາດ​ໃຫ້​ຜູ້ຍິງ​ອອກ​ມາ​ເຮັດວຽກ​ ແລະ​ເຮັດ​ກິດຈະກຳ​ອື່ນ​ໆ​ ທີ່​ເຄີຍ​ເປັນ​ກິດຈະກຳ​ຂອງ​ຜູ້​ຊາຍ​ ລວມທັງ​ການ​ຫຼິ້ນ​ກີລາບານເຕະ​ດ້ວຍ​.

ໄລຍະ​ປີ​ 1914 - 1915 ບານເຕະ​ລີກ​ສັ່ງ​ລະ​ງັບ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ບານເຕະ​ ຂະນະ​ທີ່​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ບານເຕະ​ມື​ສະໝັກ​ຫຼິ້ນ​ກໍ​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ມີຄົ​ນ​ຫຼິ້ນ.​ ຜູ້ຍິງ​ທີ່​ເປັນ​ພ​ະນັກ​ງານ​ໃນ​ອຸດສາຫະກຳ​ຜະລິດ​ອາ​ວຸດ​ໄດ້​ກໍ່​ຕັ້ງ​ທີມ​ບານເຕະ​ມາ​ແຂ່ງ​ກັບ​ໂຮງງານ​ຄູູ່​ແຂ່ງ​ ເຊິ່ງ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ບານເຕະ​ຂອງ​ພວກ​ນາງ​ມີຄົນ​ຕິດ​ຕາມ​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ.​ ຫຼາຍ​ນັດ​ໄປລ​ົງ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ກັນ​ໃນ​ສະໜາມ​ຂອງ​ສະໂມສອນ​ບານເຕະ​ມື​ອາ​ຊີບ​ອີກດ້ວຍ​.

ຢ່າງໃດ​ກໍ​ຕາມ​ ເມື່ອ​ສົງຄາມ​ສີ້ນສຸດ​ ນັກ​ກີລາບານເຕະ​ຍິງ​ຈຳນວນ​ຫຼາຍ​ຕ້ອງ​ເຊົາ​ຫຼິ້ນ​ບານເຕະ​ ແລະ ​ກັບ​ໄປ​ເປັນ​ແມ່​ບ້ານ​ແມ່​ເຮືອນ​ອີກ​ເທື່ອ​ຄືກັບ​ໄລຍະ​ກ່ອນ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1. ແຕ່​ຈະ​ຍັງມີ​ຜູ້ຍິງ​ຫຼິ້ນ​ກີລາບານເຕະຢູ່​ຕໍ່​ເນື່ອງ​ ຈົນ​ປີ​ 1921 ທີ່​ມີ​ການ​ສັ່ງ​ຫ້າມບໍ່​ໃຫ້​ຜູ້ຍິງ​ຫຼິ້ນ​ໃນ​ບານເຕະ​ລີກ​.

7) ຄົນ​ຈີນ​ໄປ​ເຮັດວຽກ​ຢູ່ໃນ​ສະໜາມຄູຄອງ​

ຄົນ​ຈີນ​ຖື​ເປັນ​ກຸ່ມ​ຄົນທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສຳຄັນ​ໃນ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ຢ່າງ​ຫຼາຍ​ ແຕ່ຊໍ້າພັດ​ເປັນ​ກຸ່ມ​ທີ່​ຖືກ​ແນມ​ຂ້າມ​ເມື່ອ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ມະຫາ​ສົງຄາມ​ ທັງ​ທີ່​ເປັນ​ຄົນ​ແບກ​ຖົງ​ດິນ​ຖົງ​ຊາຍ,​ ເປັນ​ຄົນ​ບັນ​ຈຸກ​ະ​ສຸນ,​ ສົ່ງ​ສະບຽງ​ອາ​ວຸດ ​ແລະ ​ອາຫານ,​ ເປັນ​ຄົນ​ເກັບ​ກວາດ​ພື້ນ​ທີ່​ ຫຼັງ​ລົດ​ໄຟ​ຕົກ​ລາງ​ ຫຼື ອາ​ຄານ​ຕ່າງ​ໆ​ ຖືກ​ຖິ້ມ​ລະເບີດ​.

ນັກ​ວິ​ເຄາະ​ເຫັນວ່າ​ ແຮງ​ງານ​ຊາວ​ຈີນ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ກໍ​ມີ​ສ່ວນ​ສຳຄັນ​ຫຼາຍ​ໃນ​ໄຊ​ຊະນະ​ຂອງ​ຝ່າຍ​ສຳພັນທະມິດ​ ເພາະ​ພວກ​ເຂົາ​ຊ່ວຍ​ເຮັດວຽກ​ຫຼັງ​ບ້ານ​ໃຫ້​ກອງທັບ​ຝ່າຍ​ສຳພັນທະມິດ​ດ້ວຍ​ຄ່າ​ແຮງ​ທີ່​ຖືກ​ຫຼາຍ​.

Chinese Labour Corps ເປັນ​ກຸ່ມ​ຊາວ​ຈີນ​ທີ່​ເຂົ້າໄປ​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ໃນ​ຢຸ​ໂຣບ​ໄລຍະ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ໂດຍ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ແຮງ​ງານ​ຊາວ​ຈີນ​ຈະ​ເຮັດວຽກ​ຢູ່​ຫຼັງ​ແນວ​ຮົບ​ ຈຶ່ງ​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ມີ​ຊາວ​ຈີນ​ເສຍຊີວິດ​ໃນ​ສະໜາມ​ຮົບ​ ແຕ່​ເສຍຊີວິດ​ຈາກ​ໄຂ້​ຫວັດ​ສ​ະເປນ​ໃນ​ປີ​ 1918 ​ຫຼາຍກວ່າ​.

8) ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງທີ​ 1 ຈົບ​ຊ້າ​ກວ່າ​ທີ່​ຫຼາຍ​ຄົນ​ຮູ້​ເຖິງ​ 2 ອາທິດ​

ເຖິງວ່າ​ຂໍ້​ຕົກລົງ​ສະຫງົບ​ເສິກ​ຈະ​ມີ​ຜົນ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ 11:00 ໂມງ​ ຂອງວັນທີ​ 11 ພະຈິກ​ 1918 ແຕ່​ສົງຄາມ​ໃນ​ອາ​ຟ​ຣິ​ກາ​ຍັງ​ຄົງ​ດຳ​ເນີນ​ຕໍ່ໄປ​ອີກ​ເຖິງ​ 2 ອາທິດ​ ເນື່ອງ​ຈາກ​ນາຍ​ພົນ​ ພາວ​​ ຟອນ​ ເລສ​ໂທວ​-ຟໍ​​ເບກ​ ຜູ້​​ບັນຊາ​ການ​ກອງທັບ​ເຢຍລະມັນ​ໃນ​ອາ​ຟ​ຣິ​ກາ​ ເຊິ່ງ​ຕ​ະ​ເວນ​ຮົບ​ກັບ​ກອງທັບ​ອັງກິດ ​ແລະ ປອກຕຸຍການ​ໃນ​ອາ​ຟ​ຣິ​ກາ​ ບໍ່​ຍອມ​ຢຸດຕິ​ສົງຄາມ​ ເຖິງວ່າ​ໄດ້ຮັບ​ຂ່າວ​ການ​ສະຫງົບ​ເສິກ​ແລ້ວ​ກໍ​ຕາມ​.

ຟໍ​​ເບກ​ ກ່າວ​ວ່າ ​ກອງທັບ​ຂອງ​ຕົນ​ເປັນ​ກອງທັບ​ທີ່​ບໍ່​ມີ​ໃຜ​ສາມາດ​ເອົາ​ຊະນະ​ໄດ້​ ແລະ​ ​ຈະ​ເປັນ​ຜູ້​ຕັດ​ສິນ​ໃຈຢຸດຕິ​ສົງຄາມ​ໃນອາ​ຟ​ຣິ​ກາ​ດ້ວຍ​ຕົວ​ເອງ​ ບໍ່​ສົນ​ໃຈ​ຂໍ້​ຕົກລົງ​ສະຫງົບ​ເສິກ​ໃນ​ຢຸ​ໂຣບ​ ຈົນ​ເຖິງ​ວັນທີ​ 25 ພະຈິກ​ 1918 ຟໍ​​ເບກ​ຈຶ່ງ​ປະ​ກາດ​ຍອມ​ແພ້​ໃຫ້​ກັບ​ອັງກິດ​ໃນ​ນໍ​ເ​ທີນ​ ໂຣ​ເດ​ເຊຍ​ ຫຼື ແຊມ​ເບຍ​ໃນ​ປັດຈຸບັນ​.

Advertisement Replay Ad

ຂໍຂອບໃຈ

ຂໍ້ມູນ : VoiceTV , History Extra , Imperial War Museum , BBC

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອາທິດ ທີ 4 ພະຈິກ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອາທິດ ທີ 4 ພະຈິກ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອັງຄານ ທີ 26 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນອັງຄານ ທີ 26 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ມອບເຄື່ອງບໍລິຈາກມູນຄ່າລວມ 30 ລ້ານກີບໃຫ້ສູນສຸຂະພາບແມ່ ແລະ ເດັກ ປະກອບສ່ວນວຽກງານຕ້ານໂຄວິດ-19

ມອບເຄື່ອງບໍລິຈາກມູນຄ່າລວມ 30 ລ້ານກີບໃຫ້ສູນສຸຂະພາບແມ່ ແລະ ເດັກ ປະກອບສ່ວນວຽກງານຕ້ານໂຄວິດ-19

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ 14 ຕຸລາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 4 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ອັບເດດສະຖານະການ COVID-19 ປະຈຳວັນທີ 27 ກັນຍາ 2021

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໂຄວິດ-19 ໃນຊຸມຊົນໃໝ່ 264 ຄົນ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 13 ກັນຍາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພຸດ ທີ 8 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນພະຫັດ ທີ 2 ກັນຍາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ບົດສຳພາດພິເສດ: ພອນສະຫວັນ ຊ່າງຖ່າຍພາບຈາກລາວທີ່ພາຜົນງານ Street Photography ສູ່ສາຍຕາຊາວໂລກ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 30 ສິງຫາ 2021

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອ່ານດວງລາຍວັນປະຈໍາວັນຈັນ ທີ 30 ສິງຫາ 2021 ຕາມແຕ່ລະວັນເກີດ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 26 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 19 ສິງຫາ 2021

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ເປີດໃຫ້ບໍລິການຢ່າງເປັນທາງການແລ້ວ ໂຮງໝໍມາດຕະຖານລະດັບສາກົນ "ກະເສມຣາດ ອິນເຕີຣ໌ເນຊັ່ນແນລ ວຽງຈັນ"

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ຄູ່ຮັກທີ່ຢູ່ນຳກັນ ຊ່ວຍກັນຫຼຸດຄວາມສ່ຽງພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ຢູ່ຄົນດຽວ

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ອອກແລ້ວເດີ້! ຜົນຫວຍລາວງວດວັນທີ 16 ສິງຫາ 2021

ສົ່ງອີເມວຫາໝູ່

ສົ່ງໃຫ້ໝູ່ຫຼາຍຄົນ “,” (ສົ່ງພ້ອມກັນຫຼາຍສຸດ 50 ອີເມວ)

ສົ່ງອີເມວ